PATENT TESCİLİ / FAYDALI MODEL TESCİLİ / ENDÜSTRİYEL TASARIM ŞEKİL MODEL TESCİLİ
PATENT NEDİR?
Bir buluş için buluş sahibine devlet tarafından verilen bir patent, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini, kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı vermektedir. Patentli bir buluş; alınıp, satılabilen, kiraya verilebilen diğer mallar gibi buluş sahibinin mülkiyeti haline gelir. Patentler alındıkları ülkeler için hak sahipliği doğurur.
Türkiye'de alınmış bir patent,sadece Türkiye içinde hak sağlamaktadır ve patentli ürünleri başkalarının Türkiye'ye ithal etmesi durumunda, hak sahibine ithali durdurma hakkı verir.
Buluş ise tarım dahil sanayideki teknik bir problemin çözümü olarak tanımlanır.
Patent ve Faydalı Model Arasındaki Farklar..
Faydalı Model, kimyasal maddeler ve usuller hariç patente konu olabilecek teknik gelişmeye sahip bütün ürünler için verilebilir.
Yurt içinde özellikle KOBİ'lerimiz ve geliştirmiş oldukları yeni ürünler için daha az maliyetle koruma elde etmek isteyen buluş sahipleri için tavsiye edilebilecek bir sistemdir.
Buluşu için Patent ya da faydalı model başvuru sistemlerinden hangisinin seçileceğine başvuru sahibi kendisi karar verir.
Faydalı model başvurusu için dikkat edilecek en önemli husus, yeni olmayan ürünler için başvuru yapılmaması gerektiğidir.
Yeni olmayan ürünler için başvuru yapılıp faydalı model belgesi alınsa dahi, ürünün yeni olmadığının üçüncü kişilerce ispatlanabilmesi durumunda, mahkeme yolu ile belgenin iptali söz konusudur.
Faydalı Modelde, tekniğin bilinen durumunun asılması kriteri aranmaz,
Faydalı Model Hakkında Bilgiler..
Türkiye'de ve dünyada yeni olan, sanayiye uygulanabilen buluşlarin sahiplerine 10 yıl süre ile bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır.
Yeni bir buluşun Faydalı Model verilerek korunabilmesi için gerekli kriterler nelerdir?
* Yenilik; Başvuru yapilmadan önce baskalari tarafindan yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak yeniliktir.
* Sanayiye uygulanabilirlik; Buluşun tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşıması demektir.
Patent ve Faydalı Model Belgesi Koruma Süreleri Kaç Yıldır?
* İncelemeli patent 20 yıl,
* İncelemesiz patent 7 yıl,
* Faydali model belgesi 10 yıl,
* Süreyle korunur. Koruma süresi sona eren Patent ve Faydali Modeller halka maal olur.
Patent ve faydalı Model Başvurusu için gerekli Belgeler..
* Tarifname; Burada buluş konusu, ilgili oldugu teknik saha, tekniğin bilinen durumu, buluşun çözümünü amaçladığı teknik problemler, teknik resimlere ait açıklamalar ve buluşun sanayiye uygulanma biçimi detayları ile belirtilmelidir.
* Özet; Buluşa ait teknik bilginin özünü içermelidir.
* İstemler; İstemlerde buluşun Patentle veya Faydalı Modelle korunması istenilen unsurları tanımlanmalıdır.
* Teknik Resimler
* Vekaletname
Buluş için lisans ve devir anlaşması yapabilme fırsatı
Buluşunuzu kendiniz üretmek istemiyorsanız, başka bir firmayla lisans ya da devir anlaşması yaparak gelir elde edebilirsiniz.
Şirketiniz için pozitif bir imaj
Patent sayınızın çok olması, iş ortaklarınız ve yatırımcılar açısından, firmanızın yüksek seviyede uzmanlığa sahip olduğu ve teknolojik kapasitesinin bir göstergesi olarak algılanacak, ve şirketinizin Pazar değerinin yükselmesini sağlayacaktır.
Patent Sahibinin Hakları
Patent Tescilinden Doğan Hakların Kapsamı: Patent hakkı sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayırım yapmaksızın patent hakkından yararlanır.
Patent başvurusu veya patentten doğan korumanın kapsamı istem veya istemler ile belirlenir. İstem veya istemler tarifname ve resimler esas alınarak yorumlanır.
İstem veya istemler, bir yandan patent başvurusu veya patent sahibine hakkı olan korumayı sağlayacak ve diğer yandan üçüncü kişilere de korumanın kapsamı açısından makul bir düzeyde kesinlik ifade edecek şekilde birlikte yorumlanır.
Buluşu patent ile korumanın avantajları nedir?
Patenti olan ya da olmayan bir buluş için üretim yapılabilir. Ancak, patentli bir buluş, buluş sahibinin izni olmadan başkaları tarafından üretilemez, satılamaz, ihracatı- ithalatı yapılamaz. Patentli bir ürün hakkında başvuru sahibinden izin alınmadan yapılan faaliyetler için cezai yaptırımlar vardır.
Patent aşağıda belirtilen avntajları sağlar;
Patentler, sadece patent sahibine özel olan , başvuru tarihinden itibaren 20 yıl boyunca buluşun kullanımı, üretilmesi ve satılması ile ilgili haklar sağlar..
Pazarda güçlü olamak..
Elde edilen bu özel haklarla, başkalarının buluşunuzu ticari anlamda kullanmasını engelleyebilir, rekabet gücünüzü artırarak pazarda ön sıralarda yer alan bir konuma erişebilirsiniz.
Yatırımların kâra dönüşmesi..
Gelişmiş ürünler üretmek için ciddi miktarda zaman ve para yatırımı yapılmaktadır. Patent koruması ile sağlanan özel haklar şemsiyesi altında, yatırımlarınız için yapılan harcamalarınızı kara dönüştürebilirsiniz.
Patent sahibi, üçüncü kişiler tarafından izinsiz olarak aşağıda sayılanların yapılmasını önleyebilir:
* Patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması.
* Patent konusu olan bir usulün kullanılması.
* Kullanılmasının yasak olduğu bilinen veya bilinmesi gereken usul patentinin kullanılmasının üçüncü kişiler tarafından başkalarına teklif edilmesi.
* Patent konusu usul ile doğrudan doğruya elde edilen ürünlerin satışa sunulması veya kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle olursa olsun elde bulundurulması.
Patent Haklarına Tecavüz Sayılan Fiiller, Aşağıda yazılı fiiller patent haklarına tecavüz sayılır:
* Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek;
* Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği halde, tecavüz yoluyla üretilen ürünleri satmak, dağıtmak veya bir başka şekilde ticaret alanına çıkarmak veya bu amaçlar için ithal etmek veya ticari amaçla elde bulundurmakveya uygulamaya koymaksuretiyle kullanmak;
* Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu olan usulü kullanmak veya buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya bir başka şekilde ticaret alanına çıkarmak veya bu amaçlar için ithal etmek veya uygulamaya koymak suretiyle kullanmak;
* Patent sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devir etmek;
* Patent haklarına tecavüz sayılan fiillere iştirak veya yardım veya bunları teşvik etmek veya hangi şekil ve şartlarda olursa olsun bu fiillerin yapılmasını kolaylaştırmak;
* Kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıkarılan eşyanın nereden alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçınmak.
* Patent bir ürünün yapılışına ait bir usul için alınmışsa, aynı nitelikleri taşıyan her ürün, patenti alınmış usule göre yapılmış sayılır. Usule tecavüz etmeksizin ürünü ürettiğini iddia eden davalı bunu ispat etmekle yükümlüdür.
Patent Tescili Sahibi, Patent'den Doğan Haklarını Ne Zaman Kullanabilir?
Patent veya Faydalı Model Başvurusu sahiplerinin en çok sorduğu sorulardan birisi, patent müracaatını yaptık, patentlerin tescil prosedürü uzun sürüyor, bu süre içinde patentim taklit edilirse dava açabilirmiyim ? Yoksa tescil belgem çıkıncaya kadar patentimi taklit edenler hakkında dava açamayacak mıyım? şeklindedir
Endüstriyel Tasarım Tescili Nedir?
Tasarım ; bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemennin, çizgi, şekil, biçim , renk, doku , malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütün olarak tanımlanmaktadır. Endüstriyel Tasarım Tesciliyle; ürünlerin dış görünüşleri koruma altına alınabilmektedir.
Endüstriyel Tasarımlar Kanunuyla (554 Sayılı KHK) sadece tescilli tasarımlar korunmaktadır. Tescilsiz tasarımlar Türk Ticaret Kanunun Haksız Rekabet hükümlerine göre ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna göre korunmaktadır.
Tasarım Tescili Yapılacak / Yapılabilecek Ürünler.. Endüstriyel yolla ve elle üretilen bütün ürünlerin dış görünümleri tasarım tesciliyle koruma altına alınabilmektedir. Örneğin; ürünlerin ambalajları, ambalajların üzerindeki desenler, Kumaş desenleri, konfeksiyon ürünlerinin modelleri, mobilyaların modelleri, makinaların dizaynları, araçların dizaynları , araçların yedek parçaları tasarım tesciliyle koruma altına alınabilmektedir.
Koruma Süresi..
Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Bu sürenin beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek üzere toplam 25 yıla kadar uzatılma imkanı mevcuttur. Tasarım
Tescil Şartları
Tasarımların tescil edilebilmesi için "yeni olması" ve "ayırt edici niteliğe" sahip olması gerekmektedir.
Yenilik.. Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüchan tarihinden once "dünyanın herhangi bir yerinde" kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Ancak başvuru tarihinden önceki 12 ay içerisinde tasarımcı veya bu tasarımcının izin verdiği kişiler tarafından kamuya sunma veya bu kişilerin suistimali sonucu kamuya sunma "yenilik ve ayırt edici nitelik" etkilenmez.
Ayırt Edici Nitelik..
Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamındadır.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbileri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.
Tasarım Tescili için Gerekli Belgeler
* Tasarım Beyanı (Tasarım tescilinin yapılacağı başvuru sahibinin adı, adresi ve telefon/telefaks, ünvanı)
* Tasarımın özelliklerinin açıklandığı tarifname
* Vekaletname
* Tasarımın özelliklerini yansıtan ve yayın yoluyla çoğaltmaya elverişli resim, çizim, grafik, fotoğraf veya benzeri biçimde hazırlanmış görsel anlatımı örneği, üç boyutlu tasarımlarda, tasarımın özelliklerini belirten önden, yandan, üstten ve/veya alttan görünüşler gereklidir.
Tasarım Tescili Sahibinin Hakları
Tasarım Tescilinden Doğan Hakların Kapsamı: 554 sayılı KHK’ nin 17. maddesine göre “Tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı sahibinindir.
Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz,ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz.”
Tasarım Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller: 554 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 48. maddesine göre aşağıda yazılı fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır.
* Tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynını veya belirgin şekilde benzerini yapmak, üretmek, piyasaya sunmak, sözlşeme akti için icapta bulunmak, kullanmak, ithal etmek ve bu amaçlarla elde depolamak, elde bulundurmak” tasarım hakkına tecavüz sayılmaktadır
* Tasarım belgesi sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere izinsiz devir etmek
* Tasarım hakkına tecavüz sayılan filleri yapanlara yardım etmek, bu fiillere iştirak etmek.
* Kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıkarılan eşyanın nereden veya nasıl alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçırmak.
Tasarım Tescil Belgesi Sahibi, Tasarımdan Doğan Hakların Ne Zaman Kullanabilir?
Tasarım başvurusu Türk Patent Enstitüsünce ayda bir yayınlanan Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde yayınlandığı takdirde , başvuru sahibi, tasarıma vaki tecavüzlerden dolayı hukuk ve ceza davası açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından haberdar edilmiş ise (Tasarım Başvurusuna konu ürünü kullanmaması ihtarname ile kendisine bildirilmişse), başvurunun yayınlanmış olmasına bakılmaz.
Tasarım Hakkına Tecavüz edenin kötü niyetli olduğuna mahkeme tarafından karar verilirse, yayından önce de tecavüzün varlığı kabul edilir.
Tasarım Sahibinin Hukuk ve Ceza Mahkemelerinde Açabileceği Davalar ve Talepleri..
* Tasarım Hakkı sahibi , tasarım hakkına tecavüz edenlar hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına şikayette bulunarak , taklit ürünlere güvenlik güçlerince el konulmasını sağlayabilir.
Bu durumda taklitçiler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarınca KAMU DAVASI açılır.
* Tasarım Hakkı Sahibi Hukuk Mahkemelerinde, taklitçiler hakkında dava açarak;
* Fiilin tasarım hakkına tecavüz olup olmadığının tespitini,
* Tasarım Hakkına tecavüz sayılan fiillerin durdurulmasını,
* Tecavüzün giderilmesini , maddi ve manevi zararın tazminini,
* Tasarım Hakkına tecavüz dolayısıyla üretilmesi veya kullanılması cezayı gerektiren ürünile bu ürünleri üretmeye yarayan araç, cihaz, makina gibi vasıtalara el konulmasını, el konulan ürünler uszerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınmasını veya el konulan ürünlerin şekillerinin değiştirilmesini veya imhasını talep edebilir.
* Tasarım Hakkına tecavüz yoluyla üretilen ürünlerin ihracı veya ithali sırasında , bu ürünlerde GÜMRÜKLERDE el konulmasını talep edebilir.
* Tasarım sahibi , tasarım hakkına tecavüz edenden sadece fiili zararının değerini değil, ayrıca tasarım hakkına tecavüz dolayısıyla yoksun kalınan kazancın da ödenmesini talep edebilir.
Kazanç Zararı, Zarar Gören Tasarım Sahibinin Seçimine Bağlı Olarak, Aşağıdaki Değerlendirme Usullerinden Birine Göre Hesaplanır..
* Tasarım hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, tasarım sahibinin tasarımı kullanması ile elde edebileceği muhtemel gelire göre;
* Tasarım hakkına tecavüz edenin, tasarımı kullanmakla elde ettiği kazanca göre;
* Tasarım hakkına tecavüz edenin, tasarımı bir lisans anlaşması ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeline göre.
* Tasarım hakkına tecavüz eden kişi aleyhinde verilen mahkeme kararının yayın yoluyla kamuya duyurulmasını talep edebilir.
Tasarım Haklarına Tecavüz Suçunu İşleyenlere Verilecek Cezalar..
Başkasının tescilli tasarımını taklit eden, tasarımın taklit edilmesi sonucunda üretilen malları satan, ithal veya ihraç eden, ticari amaçla elde bulunduranlar hakkında, tasarım sahibinin Cumhuriyet Savcılığı’na şikayette bulunması sonucunda, güvenlik güçlerince taklit mallara el konularak, suçlular hakkında Savcılık tarafından KAMU DAVASI açılmaktadır. Taklitçiler hakkında hangi cezaların uygulanacağı 4128 Sayılı kanunla düzenlenmiştir.
Bu cezalar şunlardır..
* İki yıldan dört Yıla kadar hapis cezası
* Altı yüz milyon liradan bir milyar liraya kadar para cezası (Bu cezalar her yıl artmaktadır.
Örneğin 2002 yılında ortalama 10 milyar Türk Lirası ceza verilmektedir.)
* İşyerlerinin bir yıldan az olmamak üzere kapatılması ve bir yıl ticaretten men cezası verilmektedir.